Tứ hoá trong tử vi: Hoá Lộc, Hoá Quyền, Hoá Khoa, Hoá Kỵ theo can năm và vì sao các phái tranh luận
Trả lời ngắn: tứ hoá là bốn "biến hoá" gắn vào bốn sao khác nhau tuỳ theo can của năm sinh: Hoá Lộc (thông suốt, có lợi), Hoá Quyền (sức mạnh, quyền hành), Hoá Khoa (danh tiếng, học vấn), Hoá Kỵ (vướng mắc, ám ảnh). Ví dụ người sinh năm Giáp có Liêm Trinh hoá Lộc, Phá Quân hoá Quyền, Vũ Khúc hoá Khoa, Thái Dương hoá Kỵ. Bảng tứ hoá thống nhất ở bảy can, còn ba can Mậu, Canh, Nhâm có dị bản giữa các phái.
Tứ hoá là phần năng động nhất của tử vi: các phái hiện đại dùng nó để nối các cung với nhau, xem năm này việc gì thuận, việc gì vướng. Đây cũng là phần dễ bị dùng để hù doạ nhất, đặc biệt là Hoá Kỵ.
Bốn hoá mang nghĩa gì
| Hoá | Nghĩa gốc của chữ | Cách sách thông dụng diễn |
|---|---|---|
| Lộc | Bổng lộc | Thuận lợi, có nguồn, dễ được |
| Quyền | Quyền hành | Chủ động, nắm việc, đôi khi cứng |
| Khoa | Khoa cử | Danh tiếng, học hành, được ghi nhận |
| Kỵ | Kiêng, ghét | Vướng bận, chấp niệm, chỗ cần chú tâm |
Ba hoá đầu thường được coi là cát, Hoá Kỵ là hung. Nhưng nhiều tác giả hiện đại nhấn mạnh Hoá Kỵ là điểm "dồn tâm", nơi người ta để ý nhiều, có thể là gánh nặng nhưng cũng là nơi người ta đầu tư công sức. Cách diễn này mềm hơn và có lẽ gần đời sống hơn.
Bảng tứ hoá theo can năm
Bảy can dưới đây được các phái dùng gần như thống nhất:
| Can năm | Hoá Lộc | Hoá Quyền | Hoá Khoa | Hoá Kỵ |
|---|---|---|---|---|
| Giáp | Liêm Trinh | Phá Quân | Vũ Khúc | Thái Dương |
| Ất | Thiên Cơ | Thiên Lương | Tử Vi | Thái Âm |
| Bính | Thiên Đồng | Thiên Cơ | Văn Xương | Liêm Trinh |
| Đinh | Thái Âm | Thiên Đồng | Thiên Cơ | Cự Môn |
| Kỷ | Vũ Khúc | Tham Lang | Thiên Lương | Văn Khúc |
| Tân | Cự Môn | Thái Dương | Văn Khúc | Văn Xương |
| Quý | Phá Quân | Cự Môn | Thái Âm | Tham Lang |
Sách xưa có câu ca để học thuộc, ví dụ năm Giáp là "Liêm Phá Vũ Dương", năm Ất là "Cơ Lương Tử Nguyệt", đọc theo thứ tự Lộc, Quyền, Khoa, Kỵ.
Ba can có dị bản
Với can Mậu, Canh, Nhâm, các sách và các phái không thống nhất ở một hoặc hai vị trí. Ví dụ can Mậu: đa số cho Tham Lang hoá Lộc, Thái Âm hoá Quyền, Thiên Cơ hoá Kỵ, nhưng Hoá Khoa thì có sách ghi Hữu Bật, có sách ghi Thái Dương. Can Canh là trường hợp tranh luận nhiều nhất, với nhiều phương án cho Hoá Khoa và Hoá Kỵ. Can Nhâm có khác biệt ở Hoá Khoa giữa Tả Phụ và Thiên Phủ.
Ý nghĩa thực tế của điều này: cùng một lá số, hai thầy theo hai phái có thể đọc ra hai bức tranh khác nhau ở phần tứ hoá. Không có cách nào kiểm chứng phái nào đúng, vì không có tiêu chuẩn khách quan nào để so. Đây là một lý do tốt để giữ khoảng cách vừa phải với những lời giải quá chắc chắn.
Sinh niên tứ hoá và phi hoá
Tứ hoá theo can năm sinh gọi là sinh niên tứ hoá, cố định trên lá số. Các phái Đài Loan hiện đại, thường gọi là phái Tứ hoá phi tinh, mở rộng thêm: mỗi cung có can riêng (gán theo Ngũ hổ độn), và can của cung đó lại tạo ra một bộ tứ hoá "bay" sang các cung khác. Từ mười hai cung sinh ra mười hai bộ tứ hoá, tạo một mạng quan hệ dày đặc.
Ví dụ theo lối phi hoá: cung Quan Lộc có can Giáp thì Thái Dương hoá Kỵ; nếu Thái Dương nằm ở cung Phu Thê, người đọc phái này sẽ nói công việc "kỵ nhập" hôn nhân, tức công việc hay ảnh hưởng đến đời sống vợ chồng. Phương pháp này rất linh hoạt, nhưng chính độ linh hoạt khiến gần như mọi kết luận đều có thể tìm được đường dẫn.
Lưu niên tứ hoá: tứ hoá của từng năm
Mỗi năm âm lịch có can riêng, nên mỗi năm có một bộ tứ hoá lưu niên. Năm Giáp thì Thái Dương hoá Kỵ với tất cả mọi người, dù sinh năm nào. Người đọc tử vi sẽ xem Kỵ của năm rơi vào cung nào trên lá số của từng người.
Đây là chỗ cần tỉnh táo. Vì bộ tứ hoá lưu niên giống nhau cho cả xã hội, câu "năm nay Kỵ nhập cung Tài" áp cho mọi người có cùng vị trí cung, tức khoảng một phần mười hai dân số, không phải điều riêng của ai.
Đọc Hoá Kỵ mà không hoảng
- Hoá Kỵ có mặt trên mọi lá số. Không ai không có Kỵ.
- Kỵ chỉ ra chỗ dễ vướng bận, không phải tai hoạ định sẵn.
- Một lời giải "Kỵ nhập Mệnh, năm nay phải cúng giải" là dấu hiệu của kiểu gieo nỗi lo rồi bán cách giải.
- Nếu Kỵ rơi vào Tật Ách và mình đang lo về sức khoẻ, việc đúng là đi khám, không phải đi lễ thay khám.
Tứ hoá cho thấy điều gì về cách người xưa nghĩ
Bốn hoá phản ánh bốn giá trị xã hội thời phong kiến: bổng lộc, quyền chức, khoa bảng và điều phải kiêng tránh. Một người được Lộc, Quyền, Khoa là hình mẫu thành đạt của nho sĩ. Đọc tứ hoá như một bức chân dung giá trị của một thời đại thú vị hơn nhiều so với đọc nó như lời tiên tri.
Người thích có một vật nhỏ trên bàn học như lời nhắc về Hoá Khoa, ví dụ tháp Văn Xương, có thể xem ở mục tháp Văn Xương của Vật Phẩm Phong Thủy; thứ thật sự đem lại kết quả học tập vẫn là giờ ngồi học đều đặn.